Εμπνεύστε τους μαθητές σε έναν βιώσιμο κόσμο! Τα προγράμματά μας καλλιεργούν συνεργασία, επικοινωνία, επίλυση προβλημάτων και συστηματική σκέψη μέσα από δράσεις που συνδέουν ανθρώπους, περιβάλλον και συνύπαρξη
Εκπαιδευτικά Προγράμματα για το Περιβάλλον & την Αειφορία Κ.Ε.ΠΕ.Α. Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου
Σχολικό έτος 2025-2026
Μαθαίνοντας από τη φύση, δημιουργώντας ένα βιώσιμο μέλλον
Τα εκπαιδευτικά προγράμματα του Κ.Ε.ΠΕ.Α. Αγίου Βασιλείου σχεδιάστηκαν με βάση τη βιωματική μάθηση, τις παιδαγωγικές προσεγγίσεις της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, την ευελιξία ως προς τη μεθοδολογία και τον τρόπο υλοποίησης (ανάλογα με την ηλικία, το μαθησιακό δυναμικό, τις γνώσεις και τις ανάγκες κάθε ομάδας), την προσαρμοστικότητα στο εκάστοτε περιβάλλον (κέντρο Κ.Ε.ΠΕ.Α., παραλία, ποτάμι, οικισμός) και την ολιστική προσέγγιση που συνενώνει την φύση, τον πολιτισμό και την κοινωνία, ώστε κάθε εμπειρία να αποκτά ουσία και μοναδικότητα.
Στοχεύουν να ενθαρρύνουν τους/τις μαθητές/τριες να συν-αισθανθούν “μαζί” -στον τόπο, για τον τόπο, με τον τόπο- αφιερώνοντας χρόνο στη φύση, να συνδεθούν δημιουργικά με το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον του τόπου, να ανακαλύψουν, να κατανοήσουν και να στοχαστούν -από τον τόπο- για τη σχέση τους με τον περιβάλλοντα κόσμο και την δική τους θέση στο αξιακό σύστημα.
Τα προγράμματα επιδιώκουν να εμπνεύσουν και να κινητοποιήσουν τους/τις μαθητές/τριες ώστε να συμβάλουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου κόσμου, όπου άνθρωποι και περιβάλλον συνυπάρχουν αρμονικά. Παράλληλα, καλλιεργούν γνώσεις και δεξιότητες που σχετίζονται με τη συνεργασία, την επικοινωνία, την επίλυση προβλημάτων και τη συστηματική σκέψη - δεξιότητες απαραίτητες για την κατανόηση των σύνθετων προκλήσεων διατήρησης της φύσης.
Είναι συνδεδεμένα με τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών, τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και το Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη». Επιπλέον, αξιοποιούνται εργαλεία της Επιστήμης των Πολιτών (Citizen Science), κυρίως σε προγράμματα που απευθύνονται σε μεγαλύτερες ηλικίες μαθητών, στο πλαίσιο της παρατήρησης και καταγραφής της βιοποικιλότητας. Με αυτό τον τρόπο, οι μαθητές/τριες έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν έναν ακόμη τρόπο ενεργής συμμετοχής και συμβολής.
Όλα τα προγράμματα είναι μονοήμερα και απευθύνονται σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, από την Προσχολική έως και τη Δευτεροβάθμια, με δυνατότητα προσαρμογής ώστε να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε μαθητή και κάθε σχολικής ομάδας.
Κύριος τόπος υλοποίησης είναι το Κέντρο στις Μέλαμπες Ρεθύμνου. Ανάλογα με τις ανάγκες κάθε προγράμματος, μπορούν να αξιοποιηθούν και άλλοι οικισμοί, καθώς και περιβαλλοντικά μονοπάτια της ευρύτερης περιοχής.
Η Παιδαγωγική Ομάδα του Κ.Ε.ΠΕ.Α. Αγίου Βασιλείου
1. Βιο-ερευνητές οικοσυστημάτων
3. Ποιος ποταμός χωρίς πηγή θα αντέξει για να ζήσει;
6. Αειφόρα πολιτιστικά μονοπάτια
Χώρος/Τόπος υλοποίησης: Τα προγράμματα διεξάγονται στους χώρους του Κ.Ε.ΠΕ.Α που εδρεύει στον οικισμό Μέλαμπες του δήμου Αγίου Βασιλείου του Νομού Ρεθύμνου. Επιπλέον, κατόπιν συνεννόησης με τον συντονιστή εκπαιδευτικό και τις ανάγκες του ενδοσχολικού προγράμματος το οποίο υλοποιείται από την επισκεπτόμενη ομάδα μαθητών, το κάθε πρόγραμμα δύναται να πραγματοποιηθεί και σε άλλους οικισμούς όπως είναι το Σπήλι, τα Σακτούρια, ο Κισσός, το Αμάρι κ.ά. ή σε κοντινές παράκτιες περιοχές όπως είναι η παράκτια περιοχή της Αγίας Γαλήνης, του Πλακιά, του Αγίου Παύλου κ.ά.), Τα προγράμματα υλοποιούνται -αναλόγως και των καιρικών συνθηκών- κατά κύρια επιλογή στο πεδίο, βιωματικά, unplugged, μεταφέροντας την μη τυπική μάθηση και άρρητη γνώση, αξιολογώντας με αυθεντικές δραστηριότητες την πορεία μετασχηματίζουσας μάθησης και την αλλαγή των προκαταλήψεων προς την ανάπτυξη των δεξιοτήτων της ενεργής πολιτειότητας.
Ηλικιακή ομάδα συμμετεχόντων: Κάθε πρόγραμμα προσφέρεται για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης (Νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο), με διαφοροποιήσεις του παρεχόμενου υλικού και κατάλληλες παιδαγωγικές και διδακτικές αναπροσαρμογές της βιωματικής εμπειρίας στο πεδίο. Οι καινοτόμες στρατηγικές της Παιδαγωγικής Ομάδας περιλαμβάνουν: αυθεντική μάθηση και αξιολόγηση, 24 από τις ρουτίνες ορατής σκέψης (Harvard Project Zero), μεταγνωστικές ρουτίνες ιδιοτήτων της σκέψης και ενεργήματα αυτορρύθμισης (κατά τον Σαλβαρά), παιγνιώδεις δραστηριότητες βιωματικής εμπλοκής, μεταφορά άρρητης και ρητής γνώσης σύμφωνα με το μοντέλο SECI, υψηλή στοχοθεσία Bloom για την αξιοποίηση της πλάγιας σκέψης εστιάζοντας στην καινοτομία και στην δημιουργικότητα, κριτική σκέψη υπό των 4 φακών αυτοβιογραφίας του Brookfield, μετασχηματίζουσα μάθηση του Mezirow, κριτική παιδαγωγική του Freire, ομαδοσυνεργατική προσέγγιση ομάδων jigsaw, “εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων”, γνωστική μαθητεία, Place Based Learning, Problem Based Learning, μεθοδολογίες οδήγησης έργου Agile Scrum & επίλυσης προβλήματος Design Thinking, εργαλεία ποιοτικών (Repertory Grid Technique) και ποσοτικών μετρήσεων (Zipgrade Questionnaire), Citizen Science apps, Photovoice, Zaltman Metaphor Elicitation Technique Zmet, Participatory Action Research (PAR), δεξιότητες ρητορικής-πολιτειότητας και ενεργού πολίτη μέσω των 17 στόχων SDG, unplugged STRE(H)AM Learning, εν-εικόνιση, έκφραση και ερμηνεία του πεδίου μέσω της τέχνης, κριτική διαλεκτική και δεξιότητες κοινωνιολογικής ανάλυση φαινομένων (Διαλεκτικός Εμπειρικός Ρεαλισμός), ακτιβιστικές ικανότητες.
Κοινωνιολογική προσέγγιση
Τα παιδιά αναρωτιούνται στον τόπο: τι συμβαίνει εδώ; (τι βλέπω;), πως φτάσαμε ως εδώ; (Ποιοι κοινωνικοί φορείς - κοινωνικές δομές εμπλέκονται;), Γιατί συμβαίνει; (Κοινωνικό/Φυσικό φαινόμενο- ανάλυση PESTLE & SWOT), Πότε ιστορικά έγινε ξανά κάτι παρόμοιο και πως αντιμετωπίστηκε; (Διαθεματικότητα). Στο τέλος της επίσκεψης οι μαθητές/τριες γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν για να αντιμετωπίσουν την υφιστάμενη κατάσταση, αποκτώντας τις δεξιότητες στρατηγικού σχεδιασμού-υλοποίησης και καινοτόμας σκέψης, και αναλαμβάνουν (υπό τις οδηγίες των εκπαιδευτικών τους και τη συνδρομή του σχολείου-συλλόγου κηδεμόνων) μακροπρόθεσμη ακτιβιστική έρευνα δράσης. Συνεπώς, οι μαθητές/τριες μαθαίνουν επιτόπια, αυθεντικά και βιωματικά (Learning by Doing) μικρές δοκιμαστικές δράσεις στο πεδίο (ενδυνάμωσης, ερμηνείας του κόσμου μέσω της τέχνης, θέασης του εαυτού και των σημαντικών άλλων - johari window), με εργαλεία προσαρμοσμένα στην Κοινωνιολογική-Περιβαλλοντική ανάγνωση από τον τόπο, για τον τόπο, με τον τόπο, προκρίνοντας την αξία του ποιοτικού μαθήματος που σχεδιάζεται στις ανάγκες των μαθητών και στα σημαντικά ενδιαφέροντά τους, με τη συμμετοχή τους για τη δημοκρατική λήψη απόφασης, δημιουργώντας κάθε φορά -μαζί με τους συνοδούς εκπαιδευτικούς- σχέδια μαθήματος και ρουτίνες για δημιουργικά διδακτικά σενάρια που θα δεσμεύονται να τα μοιράζονται με την εκπαιδευτική κοινότητα σε κατάλληλο blog ή padlet. Διαφοροποιημένη διδασκαλία/μάθηση: Τα προγράμματα προσαρμόζονται κατάλληλα στις ανάγκες των μαθητών και των εκπαιδευτικών τους με διαφοροποίηση ως προς: το περιεχόμενο και το παρεχόμενο υλικό προεπίσκεψης, τις διαστάσεις της θεματικής, τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα, τους παιδαγωγικούς στόχους, τις στρατηγικές για τη διδασκαλία και τη μάθηση, τις δραστηριότητες στο πεδίο, το φύλλο έργου του ερμηνευτή της Παιδαγωγικής Ομάδας, τον τόπο υλοποίησης, τις θεωρίες μάθησης, την αξιολόγηση της εμπειρίας και της συνέχισης μακροπρόθεσμης έρευνας δράσης.
Προβληματοποίηση: Προσφέρονται κατάλληλα προσαρμοσμένα για όλες τις ηλικίες, με παροχή βεντάλιας στρατηγικών μάθησης και επιλογών προβληματοποιημένης βιωματικής μάθησης (Posed Freire Education): στον τόπο, με τον τόπο, για τον τόπο, από τον τόπο (Place Based Learning, Problem Based Learning, Project Zero Thinking Routines). Επικοινωνία και διάχυση: Η διάχυση των αποτελεσμάτων κάθε προγράμματος θα πραγματοποιηθεί μέσω παρουσιάσεων και ενημερωτικών εκδηλώσεων, όπου οι μαθητές/τριες θα μοιραστούν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους με την ευρύτερη σχολική και τοπική κοινότητα. Θα χρησιμοποιηθούν ψηφιακές πλατφόρμες για την καταγραφή και την παρουσίαση των ευρημάτων, καθώς και για την ενθάρρυνση συμμετοχής άλλων μαθητών/τριών σε παρόμοιες δραστηριότητες (Photovoice Focus Groups).
Αναστοχασμός: Η διαδικασία αναστοχασμού θα είναι κρίσιμη για την αφομοίωση των γνώσεων που αποκτήθηκαν. Οι μαθητές/τριες θα κληθούν να καταγράψουν τις εμπειρίες τους, να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους και να οραματιστούν την επίδραση που μπορεί να έχει η δράση τους στην προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Δραστηριότητες βιωματικής μάθησης
Οι δραστηριότητες του προγράμματος βασίζονται στο μοντέλο SECI (Socialization, Externalization, Combination, Internalization) και στους 4 φακούς του Brookfield (Προσωπική Εμπειρία, Άποψη Άλλων, Θεωρητική Οπτική, Βιωματική Κριτική), ενσωματώνοντας στόχους υψηλού επιπέδου Bloom (Ανάλυση, Αξιολόγηση, Δημιουργία). Κάθε δραστηριότητα προσφέρει μια βιωμένη εμπειρία για αυθεντική μάθηση, κριτική σκέψη και ενεργό συμμετοχή, προάγοντας την ανακάλυψη της αειφορίας μέσω των φυσικών και πολιτισμικών διαδρομών. Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες και τα φύλλα εργασίας διαφοροποιούνται ανάλογα: των αναγκών του ενδοσχολικού προγράμματος, της ηλικίας των επισκεπτών, τον χώρο επίσκεψης, της ιδιαιτερότητας των παιδιών και ενηλίκων κάθε ομάδας.